Odkryj historię swojej rodziny. Opowiedz o historii Górnego Śląska.
Co wydarzyło się w Twojej miejscowości w styczniu 1945 roku? Czy ktoś z Twojej rodziny został aresztowany, deportowany do Związku Sowieckiego, stracił dom, majątek lub bliską osobę? A może rodzinna historia przez lata pozostawała przemilczana?
Zapraszamy do udziału w konkursie „Dawaj czasy! Armia Czerwona na ziemiach polskich 1945–1947”, poświęconym doświadczeniom mieszkańców Górnego Śląska.
Organizatorem i operatorem konkursu jest Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego, a współorganizatorem Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 roku, działające w strukturach Centrum Kultury „Karolinka” w Radzionkowie.
Historia, która przez lata żyła w rodzinnych opowieściach
W styczniu 1945 roku na Górny Śląsk wkroczyła Armia Czerwona. Wydarzenia, które nastąpiły później, na trwałe zapisały się w pamięci mieszkańców regionu. Przemoc, grabieże, aresztowania, deportacje do Związku Sowieckiego i przymusowa praca dotknęły tysiące osób.
Doświadczenia te, określane w regionalnej kulturze pamięci mianem Tragedii Górnośląskiej, przez dziesięciolecia często pozostawały przede wszystkim częścią pamięci rodzinnej. Bywały przemilczane lub pomijane w oficjalnym przekazie historycznym.
Ten konkurs jest zaproszeniem, aby do tych historii wrócić.
Opowiedz historię swojej rodziny lub miejscowości
Zadanie konkursowe polega na przygotowaniu pracy dotyczącej rzeczywistych strat, jakie poniosła rodzina uczestnika lub lokalna społeczność wskutek działalności Armii Czerwonej w latach 1945–1947.
Praca powinna dotyczyć Górnego Śląska i może przedstawiać zarówno konkretne wydarzenie czy los konkretnej osoby, jak i szersze doświadczenia całej rodziny lub społeczności.
Nie chodzi wyłącznie o straty materialne.
W konkursie można opowiedzieć m.in. o:
- utracie życia lub zdrowia,
- aresztowaniach i deportacjach do Związku Sowieckiego,
- pobycie w obozach pracy,
- przemocy fizycznej i psychicznej,
- utracie członków rodziny,
- rozpadzie więzi rodzinnych i społecznych,
- utracie domu, majątku i dorobku życia,
- długofalowych skutkach wydarzeń dla rodziny i lokalnej społeczności,
- wpływie tych doświadczeń na pamięć, kulturę i tożsamość mieszkańców Górnego Śląska.
Być może historię, której szukasz, pamięta jeszcze ktoś z Twojej rodziny. Zapytaj. Poszukaj dokumentów. Zajrzyj do rodzinnego albumu. Porozmawiaj ze świadkami.
Wybierz formę, która najlepiej opowie Twoją historię
Praca konkursowa może mieć formę:
- opracowania pisemnego – eseju, reportażu lub opowiadania,
- nagrania video – MP4 lub MOV, Full HD, maksymalnie 2 GB,
- nagrania audio – MP3 lub WAV, maksymalnie 100 MB.
Praca powinna zostać przygotowana samodzielnie. Nie może być tworzona z wykorzystaniem modeli sztucznej inteligencji.
Kto może wziąć udział?
Konkurs jest skierowany do dwóch grup:
młodzieży szkół ponadpodstawowych – osób, które nie ukończyły 18 lat,
osób pełnoletnich.
Prace będą oceniane osobno w obu kategoriach.
Jak będzie oceniana praca?
Kapituła Konkursu zwróci uwagę przede wszystkim na:
- zgodność pracy z tematyką konkursu i faktami historycznymi,
- szczegółowość i wartość merytoryczną opracowania,
- staranność wykonania i poprawność językową.
Nie musisz być historykiem. Najważniejsze jest to, abyś chciał odkryć i rzetelnie opowiedzieć prawdziwą historię.
12 nagród po 2000 zł!
Kapituła wybierze 12 najlepszych prac konkursowych, które zostaną równorzędnie nagrodzone.
Każda nagroda ma wartość 2000 zł brutto i składa się z:
czytnika e-booków i książek elektronicznych oraz plecaka ewakuacyjnego z wyposażeniem.
Nagrody zostaną wręczone podczas uroczystej gali organizowanej przez Organizatora.
Ważne terminy
1 września 2026 r. – rozpoczęcie przyjmowania prac konkursowych
30 listopada 2026 r. – ostateczny termin zgłaszania prac
do 22 grudnia 2026 r. – rozstrzygnięcie konkursu i ogłoszenie wyników.
Udział w konkursie jest bezpłatny i dobrowolny.
Jak zgłosić pracę?
Zgłoszenie powinno zawierać:
- pracę konkursową,
- wypełniony formularz zgłoszeniowy,
- zgodę na przetwarzanie danych – jeśli praca zawiera dane osoby żyjącej, w przypadkach określonych w regulaminie,
- w przypadku osoby niepełnoletniej – zgodę rodzica lub opiekuna prawnego.
Pracę można dostarczyć:
- osobiście w siedzibie Organizatora,
- pocztą na adres:
Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego
ul. Rejtana 17
02-516 Warszawa
z dopiskiem „Konkurs Dawaj Czasy - Śląsk”, - elektronicznie na adres: kancelaria@instytutstratwojennych.pl.
Nagrania audio i video należy przesyłać za pośrednictwem platform do transferu dużych plików, takich jak np.: WeTransfer, TransferNow czy SwissTransfer.
Zachowaj pamięć o historii Górnego Śląska
Tragedia Górnośląska to nie tylko historia zapisana w książkach i dokumentach. To również historie konkretnych ludzi – naszych dziadków, pradziadków, sąsiadów i mieszkańców miejscowości, w których żyjemy.
Jeśli w Twojej rodzinie zachowała się opowieść o wydarzeniach z 1945 roku i kolejnych lat, podziel się nią.
Jeśli jej nie znasz – spróbuj ją odnaleźć.
Może właśnie Twoja praca pozwoli zachować pamięć o doświadczeniach, które przez lata pozostawały nieopowiedziane.
Daj tej historii głos.