W dniu 2 maja 2026 r. w Wilnie, w Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej, zostało podpisane porozumienie o współpracy naukowo-badawczej pomiędzy Instytutem Strat Wojennych im. Jana Karskiego a Centrum Badań nad Ludobójstwem i Ruchem Oporu Mieszkańców Litwy.
Sygnatariuszami dokumentu byli Dyrektor Instytutu Strat Wojennych, dr Bartosz Gondek oraz Dyrektor Centrum Badań nad Ludobójstwem i Ruchem Oporu Mieszkańców Litwy, dr Arūnas Bubnys. W uroczystości uczestniczyli także przedstawiciele władz państwowych oraz dyplomatycznych, w tym reprezentanci Ambasady RP w Wilnie, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów reprezentowanej przez Ministra Jakuba Stefaniaka oraz Sejmu Rzeczpospolitej, reprezentowanego przez posłów, min. Piotra Adamowicza.
Przedmiotowy dokument ma charakter porozumienia międzyinstytucjonalnego i obejmuje rozwijanie współpracy w obszarze naukowo-badawczym, w szczególności badań nad stratami wojennymi poniesionymi podczas II wojny światowej. Stanowi on naturalną kontynuację dotychczasowych relacji pomiędzy instytucjami, a jego celem jest ich dalsze usystematyzowanie oraz pogłębienie.
Porozumienie przewiduje rozwój wspólnych badań nad stratami wojennymi Europy Środkowo-Wschodniej, zarówno w kontekście zbrodniczych działań okupantów niemieckich i sowieckich w latach 1939–1945, jak i długofalowych skutków wojny oraz okresu dominacji Związku Sowieckiego. Współpraca obejmie również wymianę informacji archiwalnych, działania popularyzatorskie oraz współorganizację wydarzeń naukowych.
Jednym z kluczowych przedsięwzięć będzie wspólna organizacja drugiej edycji międzynarodowej konferencji naukowej „Wilno w cieniu imperiów”, która odbędzie się 1 września 2026 r. w Wilnie.
„Podpisane porozumienie to ważny krok w kierunku pogłębienia współpracy naukowej między naszymi instytucjami. Wspólne badania nad stratami wojennymi pozwolą lepiej zrozumieć skalę doświadczeń naszych narodów i przyczynią się do upowszechniania rzetelnej wiedzy historycznej.” powiedział dr Bartosz Gondek
„Współpraca naukowa między instytucjami z Polski i Litwy ma szczególne znaczenie dla badań nad trudną historią naszego regionu. Łącząc potencjał badawczy, możemy skuteczniej dokumentować przeszłość i przekazywać jej znaczenie kolejnym pokoleniom.” podsumował wydarzenie dr Arūnas Bubnys.
