Przejdź do treści

20 marca 1942 r. na murach Warszawy po raz pierwszy pojawił się symbol Polski Walczącej. Projekt tego znaku graficznego prawdopodobnie wykonała instruktorka Szarych Szeregów Anna Smoleńska „Hania”. Był jedną z 27 propozycji zgłoszonych na konspiracyjny konkurs Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. 

 

Niebawem tzw. Kotwica stała się jednym z najważniejszych symboli polskiego oporu wobec niemieckiej okupacji. Za sprawą Jana Bytnara „Rudego” (również uczestnika konspiracji w strukturach Szarych Szeregów) pojawiła się m.in. na cokole Pomnika Lotnika, wówczas usytuowanego na warszawskim Placu Unii Lubelskiej. Notabene to właśnie Bytnar wykonał szablon i pieczątki symbolu używane przez harcerzy m.in. z Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”. 

 

Przypisywana autorka znaku wojny nie przeżyła. Została zamordowana w niemieckim obozie zagłady Auschwitz-Birkenau 19 marca 1943 r. Na marginesie warto wspomnieć, że symbol Polski Walczącej powracał również w późniejszych latach, kiedy to pozbawiona suwerenności Polska znalazła się pod kontrolą sowieckiego totalitaryzmu. Z okresu PRL zachowało się wiele ulotek i publikacji z tzw. II obiegu wydawniczego, zawierających ten właśnie symbol. 

 

Dla spragnionych wiedzy: 

 

S. Broniewski, Całym życiem. Szare Szeregi w relacji naczelnika, Warszawa 1982 

G. Giura, Pełnić służbę Bogu i Polsce, Harcerstwo polskie („Hufce Polskie”) 1939-1945, Warszawa 1998 

J. Jabrzemski, Harcerze z Szarych Szeregów, Warszawa 1997