Dwudziestoletnia Zyta Kucharzewska zaginęła latem 1945 r. podczas Obławy Augustowskiej, jednej z największych zbrodni dokonanych na Polakach tuż po zakończeniu II wojny światowej, zaledwie dwa miesiące po jej formalnym końcu. Została zatrzymana przez sowiecki kontrwywiad wojskowy SMIERSZ, działający przy wsparciu funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Augustowie. 

Jej dalszy los nie został oficjalnie ustalony, lecz – jak w przypadku setek innych osób – wszystko wskazuje na to, że została zamordowana i pochowana w nieznanym miejscu. 

O Zycie wiadomo niewiele. Urodziła się we wsi Rudawka (obecnie w powiecie augustowskim), pracowała w tartaku i w sklepie. Podczas wojny była łączniczką AK-owskiego Oddziału w Puszczy Augustowskiej. Jej nazwisko figuruje w katalogach ofiar Obławy, potwierdzonych m.in. przez Instytut Pamięci Narodowej. 

Sama akcja była brutalną próbą usunięcia z północno-wschodniej Polski żołnierzy Armii Krajowej oraz osób z nimi związanych. Sowieci aresztowali ponad 7 tysięcy osób, z czego co najmniej 600 nigdy nie wróciło do domów. Wśród ofiar znalazły się kobiety, dzieci oraz przypadkowi cywile. 

Choć Zyta Kucharzewska nie doczekała się osobnej biografii, jej imię co pewien czas przypominane jest wśród wielu ofiar mordu. Została upamiętniona na planszach edukacyjnych IPN oraz na muralu poświęconym Obławie Augustowskiej, odsłoniętym w 2022 roku w centrum Augustowa. 

Dla spragnionych wiedzy:

Listawykletych.pl, ZytaKucharzewska, https://listawykletych.pl/katalog/kucharzewska-zyta/ [dostęp 4.07.2025]. 

Dzieje.pl, https://dzieje.pl/ksiazki/dziewczyny-oblawy-augustowskiej [dostęp 4.07.2025]. 

T. Kaczorowska, Było ich 27, Warszawa 2020. 

Gov.pl, Mural w hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej, https://www.gov.pl/web/uw-podlaski/mural-w-holdzie-ofiarom-oblawy-augus… 4.07.2025].