Rok 2026 jest dla Gdyni czasem szczególnym. Nieprzypadkowo, bo w obecnym roku upłynęło pełne stulecie od momentu uzyskania przez być może najważniejsze osiągnięcie II Rzeczypospolitej praw miejskich. W kalendarzu uświetniających tę rocznicę imprez i uroczystości znalazła się również inicjatywa Instytutu Strat Wojennych im. Jana Karskiego.
Mowa tu o wykładach realizowanych we współpracy z Urzędem Miasta Gdyni, Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku oraz jego oddziałem, statkiem-muzeum „Dar Pomorza”. W piątek 29 maja odbył się pierwszy z ogółem czterech wykładów, zaplanowanych w ramach specjalnej edycji cyklu „Cienie wojny. Spotkania o stratach i pamięci”.
Podczas wystąpienia na pokładzie legendarnego żaglowca Dyrektor Instytutu Strat Wojennych, dr. Bartosz Gondek niejako przeniósł licznie zabranych słuchaczy do okresu międzywojnia. Wówczas to skupieni w Automobilklubie Morskim (notabene ostatniego dnia maja br. obchodzącego swoje 90-lecie) pasjonaci czterech kółek aktywnie uczestniczyli w nabierającej rozpędu modernizacji kraju.
W jej zaś ramach motoryzacje polskiego społeczeństwa postrzegano jako nieodzowny wręcz składnik. Mimo wciąż niewielkiej liczby zarejestrowanych aut Polska zgodnie uznawana była za rynek wzrastający i tym samym wielce obiecujący. Nieprzypadkowo o udział w nim przysłowiowe kopie kruszyli przedstawiciele handlowi takich m.in. potentatów jak włoski Fiat i amerykański General Motors.
Dlatego to właśnie ślady opon, obok warkotu lotniczych śmigieł i manewrowych sygnałów transatlantyków, wyznaczały ówczesne szlaki ku nowoczesności. W tej dziejowej przygodzie udział wzięła również Helena Hryniewicka, ceniona członkini Automobilklubu Morskiego, a zarazem uczestniczka wzbudzających w międzywojniu mnóstwo emocji gdyńskich rajdów samochodowych. To właśnie przez pryzmat tej nieprzeciętnej osobowości wspomniany prelegent przybliżył rozwój wyczynowej motoryzacji w II Rzeczypospolitej, a jedną ze słuchaczek wykładu była córka wspomnianej w osobie pani Barbara Hryniewiecka.
Od kiedy w odrodzonej Polsce można było posiadać prywatne auto? W którym momencie zainicjowano pierwsze rajdy samochodowe? Jak postrzegano uczestnictwo w nich przedstawicielek płci pięknej? To tylko niektóre spośród zagadnień przybliżonych przez dr. Gondka w jego dosyconym licznymi ciekawostkami wykładzie. Tłem zaś dla nich bardzo często bywały przestrzenie międzywojennej Gdyni i jej okolic.
Nie zabrakło również wątku strat wojennych. Wśród ofiar II wojny światowej znaleźli się bowiem prominentni przedstawiciele Automobilklubu Morskiego, w tym m.in. komandor Edward Stanisław Szystowski (zginął podczas niemieckiego nalotu na Puck 1 września 1939 r.). Inni, jak komandor Władysław Alfred Kosianowski-Lorenz, do zdominowanego przez komunistów kraju po wojnie powrócić nie mógł.
Na kolejne spotkanie w ramach gdyńskiej edycji „Cieni wojny” zapraszamy już 12 czerwca. Do tego ponownie na pokład „Daru Pomorza” i to właśnie tej jednostce poświęcony zostanie zaplanowany na ten dzień wykład dr. Jędrzeja Szerle, na co dzień kierownika tej niezwykłej placówki muzealnej. Tydzień później, 19 czerwca, powróci dr Gondek z prelekcją o międzywojennych drogach Pomorza. Inicjatywę tę skonkluduje 10 lipca dr Daniel Czerwiński, przedstawiciel Wydziału Naukowo-Badawczego Instytutu Strat Wojennych.
Na wszystkie te spotkania serdecznie zapraszamy! Zapewniamy, że będzie bardzo ciekawie!
