Skip to main content

29 sierpnia 1944 r., Niemcy, w zamiarze stłumienia Powstania Warszawskiego, kontynuowali bombardowania oraz ostrzał artyleryjski obszarów polskiej stolicy bronionych przez powstańców. Tego dnia zniszczeniu uległy kolejne ważne obiekty: zabytkowy kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny przy Rynku Nowego Miasta oraz zakłady Fiata przy ul. Sapieżyńskiej. 

 

Ten pierwszy obiekt swoją genezą sięgał początków XV w., a zatem był jedną z najstarszych warszawskich świątyń. Wielokrotnie przebudowywany, m.in. po zniszczeniach spowodowanych w trakcie potopu szwedzkiego (w tym zwłaszcza w latach 1656-1657).     

 

Po II wojnie światowej kościół odbudowano w latach 1947-1952, przywracając jego pierwotną, gotycką formę. Z kolei zakłady Fiata przy ul. Sapieżyńskiej (notabene reklamowane przed wojną m.in. plakatem w wykonaniu Wojciecha Kossaka) zostały wzniesione w latach 1921-1922. U schyłku wojny na jego terenie montowano najmniejsze auta tego producenta, znane jako Topolino (z włoskiego „Myszka”). 

 

Wraz z opanowaniem Starówki i Nowego Miasta przez powstańców ul. Sapieżyńska znalazła się pod ich kontrolą. W dniu w którym zakład ostatecznie został zniszczony, za jego obronę odpowiadali powstańcy z elitarnego batalionu Armii Krajowej „Zośka”. 

 

Po zajęciu zgliszczy zakładów Niemcy przystąpili do mordowania ukrywających się w pobliskich ruinach mieszkańców Warszawy. Wśród ofiar tych masakr znalazł się m.in. były dyrektor fabryki Polskiego Fiata Tadeusz Marchlewski oraz jego żona, Nadzieja, uczestniczka (a często także zwyciężczyni) licznych rajdów organizowanych w Polsce przez zarząd tego koncernu specjalnie z myślą o paniach. 

 

Obecnie, w lokalizacji zniszczonego przez Niemców zakładu, znajduje się budynek komendy policji. 

 

Dla spragnionych wiedzy: 

 

W. Bartoszewski, Dni walczącej stolicy. Kronika Powstania Warszawskiego, Londyn-Warszawa 1984 

J. Kirchmayer, Powstanie Warszawskie, Warszawa 1984

B. Troński, Tędy przeszła śmierć, Toruń 2014