5 sierpnia 1942 r., w ramach trwającej wówczas akcji deportacyjnej getta warszawskiego, wychowanków Domu Sierot prowadzonego przez Janusza Korczaka (ok. 200 dzieci) zmuszono do opuszczenia zamieszkiwanej przez nich placówki.
Ich opiekun, wspominany Janusz Korczak, pomimo składanych propozycji zorganizowania dla niego schronienia poza terenem getta, nawet przez chwilę nie rozważał tej ewentualności. Stąd w dniu likwidacji Domu Sierot, on oraz wspierający go personel sierocińca (w tym m.in. pedagog Stefania Wilczyńska) przemaszerowali wraz z dziećmi na Umschlagplatz (z niem. plac przeładunkowy), skąd przetransportowano ich do niemieckiego obozu zagłady w Treblince.
Jak wspominała ten dzień Irena Sendlerowa: „Był już wtedy bardzo chory, a mimo to szedł wyprostowany, z twarzą przypominającą maskę (…). Szedł przodem tego tragicznego pochodu. Najmłodsze dziecko trzymał na ręku, a drugie maleństwo prowadził za rączkę”.
W maju 1990 r. do kin trafił film biograficzny „Korczak” z Wojciechem Pszoniakiem w roli tytułowej. Brawurowa kreacja aktorska, przejmująca wizja ostatnich lat życia Janusza Korczaka oraz jego determinacji na rzecz zapewnienia swoim wychowankom możliwie znośnych warunków życia (do tego w skrajnie trudnych warunkach niemieckiej okupacji) sprawiają, że obraz ten nic nie stracił ze swojej pierwotnej siły wyrazu.
Dla spragnionych wiedzy:
A. Górycka, Korczakowskie inspiracje…, Warszawa 2002
J. Olczak-Ronikier, Korczak. Próba biografii, Warszawa 2012
B. Ostrowicka, Jest taka historia: opowieść o Januszu Korczaku, Łódź 2016
