Skip to main content

W maju 1936 r. w rejestrze Urzędu Województwa Pomorskiego wpisano Gdyński Automobilklub – Automobilklub Morski – najstarszą polską organizację motoryzacyjną działającą, z wyjątkiem lat wojny, na Wybrzeżu do chwili obecnej. 18 maja 1936 r. organizacja zrzeszająca początkowo 48 osób została afiliowana przy Automobilklubie Polski. 

 

31 maja 1936 r. odbyła się pierwsza klubowa impreza: Zlot do Morza - samochodowy rajd Gdynia-Swarzewo-Jurata z udziałem 25 załóg. Pierwszą siedzibą był modrzewiowy dworek przy ul. Lipowej przekazany nieodpłatnie przez zarząd Klubu Obywatelskiego. 

 

Gdyński Automobilklub – Automobilklub Morski skupiał intelektualne elity Gdyni. Prezes organizacji Napoleon Bronisław Korzon był przedsiębiorcą i konsulem Królestwa Szwecji, mec. Wiktor Roszczynialski – kaszubskim działaczem społecznym, sędzią i prezesem Klubu Adwokatów w Gdyni, inż. Kazimierz Krzyżanowski – architektem i szefem jednej z firm budującej port w Gdyni. Do klubu należeli także m.in. Zbigniew Gottlieb, prawnik mec. Gracjan Płócieniak oraz wieloletni wiceprezes Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni dr Władysław Andrzej Smoleń. 

 

W końcu lat 30. Automobilklub Morski organizował wiele rajdów i zlotów samochodowych. Promował turystykę i kulturę techniczną. Na początku klub liczył 203 członków. Sukcesy rajdowe w ogólnokrajowych rajdach osiągali gdyńscy automobiliści: Władysław Kalikst hr. Potocki, Helena Hryniewiecka, dr Julian Zwolski. Na czele Komisji Sportowej stał oficer wojsk pancernych WP i szef służby samochodowej w Komendzie Portu Wojennego w Gdyni. mjr Stanisław Owczarski. 

 

We wrześniu 1939 r. po zajęciu Gdyni przez oddziały niemieckie organizacja została zdelegalizowana, a biura przy ul. Lipowej, Św. Jana i 3 Maja oraz majątek organizacji został przejęty przez okupantów. Członkowie Automobilklubu Morskiego znaleźli się na hitlerowskich listach proskrypcyjnych zawierających nazwiska „wrogów Rzeszy” przeznaczonych do fizycznej likwidacji. 

 

Figurujący na niej mecenas Roszczynialski został zatrzymany 15 września. Ocalił go kolega, tłumacz niemieckiego oficera.  Prawnik ukrywał się na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Przeżył Powstanie Warszawskie i trafił do obozu przejściowego (Dulag 121) w Pruszkowie. Jego bracia, Hipolit Roszczynialski i ks. Edmund Roszczynialski zostali zamordowani jesienią 1939 r. 

 

Jesienią 1939 r. w lasach piaśnickich esesmani zamordowali zasłużonego gdyńskiego automobilistę i członka klubu, dra Władysława A. Smolenia. Wojnę na emigracji spędzili i do Polski już nie powrócili m.in. Władysław Kalikst hr. Potocki oraz Napoleon B. Korzon. 

 

Podczas II wojny światowej wojny organizacja poniosła również straty materialne. W czerwcu 1946 r. powstał Oddział Morski Automobilklubu Polski z siedzibą w Sopocie. Od 1957 r. Automobilklub Morski kontynuuje działalność sportową, turystyczną i edukacyjną. Do 2004 r. zawodnicy Automobilklubu Morskiego zdobyli 118 tytułów mistrzowskich i wicemistrzowskich w wielu dyscyplinach sportów motorowych. 

 

Tę szczególną okazję zdecydowano się uczcić wspólną inicjatywą Instytutu Strat Wojennych im. Jana Karskiego, Urzędu Miasta Gdyni oraz Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku. W jej ramach 29 maja br. odbył się wykład pt. „Helena Hryniewiecka, gwiazda przedwojennych rajdów samochodowych w Gdyni”.

 

Za niewiele ponad dwa tygodnie – 19 czerwca - odbędzie się kolejny pt. „Drogi Pomorza”. Oba zagadnienia nawiązują do aktywności Automobilklubu Morskiego w latach 1936-39 oraz jubileuszu 90-lecia jego istnienia. Autorem obu prelekcji jest dyrektor Instytutu Strat Wojennych im. J. Karskiego dr Bartosz Gondek.