Monte Cassino to miejsce-symbol. To tutaj historia polskiego żołnierza splata się z pamięcią o ofierze, rozproszeniu i losach całego pokolenia wojennej emigracji. Podczas tegorocznych państwowych obchodów rocznicy bitwy pod Monte Cassino Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego zainaugurował plenerową wystawę poświęconą Mieczysławowi Białkiewiczowi – oficerowi 2 Korpusu Polskiego, bohaterowi wojennemu, artyście i twórcy niezwykłego środowiska polskiej emigracji w Wielkiej Brytanii. Jego działania przyczyniły się do integracji polskich środowisk na emigracji niwelując tym samym nasilające się w naszym narodowym kontekście, od 1945 roku, społeczne skutki II Wojny Światowej.
Ekspozycja została zaprezentowana przy wejściu na teren Polskiego Cmentarza Wojennego na Monte Cassino, naprzeciw Muzeum Pamięci 2 Korpusu Polskiego. To właśnie tam znajduje się również mundur Mieczysława Białkiewicza, dzięki czemu wystawa w naturalny sposób dopełnia muzealną narrację o żołnierzach generała Andersa i ich powojennych losach.
18 maja oficjalnego otwarcia wystawy dokonał organizator uroczystości rocznicowych - Minister Lech Parell – szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz przedstawiciele polskich władz, między innymi Minister Jakub Stefaniak – zastępca szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, wiceminister obrony narodowej Stanisław Wziątek, wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej Sebastian Gajewski, Poseł Piotr Adamowicz oraz dyrektor Instytutu Strat Wojennych Bartosz Gondek.
Białkiewicz był postacią niemal filmową. As pancerny kampanii wrześniowej, żołnierz Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, uczestnik walk o Tobruk i oficer 4 Pułku Pancernego „Skorpion”, dla którego stworzył słynny znak pustynnego skorpiona. Za bohaterstwo pod Monte Cassino został odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Po wojnie pozostał na emigracji, jak tysiące żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Jako jeden z pierwszych zauważył jak istotna jest natychmiastowa praca nad łagodzeniem strat społecznych i tożsamościowych wynikłych wskutek II Wojny Światowej, zarówno w środowiskach emigracyjnych, jak wśród rodaków którym przyszło odbudowywać Polskę pozostawioną po drugiej stronie żelaznej kurtyny.
To właśnie ten wymiar jego biografii stał się jednym z najważniejszych powodów przygotowania wystawy przez Instytut Strat Wojennych. Historia Białkiewicza pokazuje bowiem, że wojenne straty Polski to nie tylko zniszczone miasta i utracone dobra materialne, ale również rozproszone elity, które zmuszone były budować swoje życie poza ojczyzną.
Wystawa przygotowana przez Instytut Strat Wojennych ukazuje więc nie tylko niezwykłą drogę jednego człowieka, ale także los całego pokolenia polskich żołnierzy, artystów i emigrantów, którzy mimo wojennego rozproszenia pozostali ambasadorami polskości i pamięci historycznej. Postać Mieczysława Białkiewicza i idea wystawy pokazują, że wojenne straty Polski to nie tylko zniszczenia materialne, ale także utrata ludzi, których doświadczenia na emigracji stały się częścią dziedzictwa, dziś przywracanego przez Instytut.
Ekspozycja spotkała się z dużym zainteresowaniem uczestników uroczystości na Monte Cassino a po premierowym pokazie wystawa wyruszy w dalszą trasę po Polsce.
