Po sowieckim ataku na wschodnie województwa II RP, siedemnasto-osiemnastoletnie dziewczęta wykonywały niewolniczą pracę w zabójczym mrozie syberyjskich łagrów. Na mocy układu Sikorski – Majski (1941) odzyskały wolność i trafiły do tworzącej się armii gen. Władysława Andersa. 

Ewakuacja ze Związku Sowieckiego oznaczała wielotygodniową podróż przez tysiące kilometrów i kilka stref klimatycznych: Pahlevi (Iran) nad Morzem Kaspijskim oraz piaski egipskiej pustyni. Gdy w czerwcu 1943 r. organizowano II Korpus gen. Andersa, 17-18 - letnie dziewczęta zgłaszały się do kobiecych kompanii transportowych Pomocniczej Służby Wojskowej Kobiet. Jedną z ochotniczek była Danuta Aleksandra Mączka.  

Urodzona 21 marca 1925 r. w Osadzie Krechowieckiej (w ówczesnym województwie wołyńskim), w rodzinie wachmistrza I Pułku Ułanów Krechowieckich. W wieku 15 lat została wraz z rodzicami i rodzeństwem aresztowana przez NKWD i zesłana na daleką północ ZSRS. Jej młodsza siostra, Zosia zmarła tam w wieku 14 lat.  

Po uwolnieniu z łagru w Kotłasie (rejon archangielski) i ewakuacji na Bliski Wschód, Danuta wraz z 700 kobietami z Kresów przeszła trzymiesięczne szkolenie dla kierowców wojskowych, aby służyć w 316. Kompanii Transportowej. Ochotniczki z 316 i 317 Kompanii Transportowych przejęły rolę mężczyzn w zaopatrzeniu frontowych jednostek II Korpusu.  

Każda z takich jednostek posiadała po 130-140 pojazdów. Za kierownicami ciężarowych Chevroletów i Dodge żołnierki z naszywkami "Poland" na battledresach przewiozły ponad 140 tys. żywności, amunicji i leków dla polskich oddziałów walczących pod Ankoną, Monte Cassino, Ortoną i Bolonią. Dowódcy wysoko oceniali ich służbę. Ochotniczki dbały o stan techniczny pojazdów, nie przekraczały dopuszczalnej prędkości i w przeciwieństwie do kolegów, nie szarżowały.  

Po rozformowaniu kompanii w 1946 r. Danuta Mączka-Gradosielska zamieszkała w Wielkiej Brytanii. Odznaczono ją Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP i Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino. Zmarła 7 marca 2024 r. w Londynie.

Dziś, w Dniu Kobiet warto pamiętać o wojennym wysiłku kompanii transportowych 2. Korpusu Polskiego. Triumf oddziałów gen. Andersa i wyzwolenie Włoch był również zasługą kilkuset młodych ochotniczek z Kresów.

Dla spragnionych wiedzy:

A. Bobińska, Pomocnicza Wojskowa Służba Kobiet 2 KP (1941–1945), Warszawa 1999

A. Lewandowska-Kąkol,  Dziewczyny od Andersa,  Warszawa 2017 

W. Maćkowska, Pomocnicza Służba Kobiet w Polskich Siłach Zbrojnych w okresie II wojny światowej,  Londyn 1990