Niemiecka okupacja przejawiła się nie tylko wyniszczaniem narodu polskiego w dosłownym rozumieniu tego terminu, ale także w sferze destrukcji dziedzictwa kulturowego. Stąd wyburzenie pomników cenionych twórców takich jak m.in. Henryk Sienkiewicz (Bydgoszcz) i Fryderyk Chopin (Warszawa). Pamięć o ich dorobku, świadcząca o potencjale twórczym polskiej kultury, miała być z kart historii trwale wymazana. 

Temu celowi służyło również nadawanie zmanipulowanych znaczeń zjawiskom z przeszłości, uznawanym za wytwór właśnie kultury polskiej. Tak się sprawy miały w przypadku Mikołaja Kopernika (1473-1543), w okresie III Rzeszy uznawanego za „niemieckiego astronoma”. 

Toteż nieprzypadkowo w 1940 r. niemieccy administratorzy dystryktu warszawskiego nakazali zasłonięcie na cokole warszawskiego pomnika m.in. napisu „Mikołayowi Kopernikowi rodacy” oraz umieszczenie niemieckojęzycznego zdania „Wielkiemu astronomowi Mikołajowi Kopernikowi”. Akt ten jednoznacznie odebrano jako próbę zawłaszczania przez Niemców tej postaci historycznej.

Wobec tego przejawu germanizacji polskiej tradycji historycznej nie pozostał obojętny znany m.in. z powieści Aleksandra Kamińskiego „Kamienie na szaniec” Maciej Aleksy Dawidowski „Alek”, bojownik Szarych Szeregów i elitarnych Grup Szturmowych. To właśnie on, wczesnym rankiem 11 lutego 1942 r., na kilka dni przed kolejną rocznicą urodzin Kopernika (19 lutego), w pojedynkę usunął zamontowaną z polecenia Niemców tablicę. Po kilku dniach przewiózł i ukrył ją na terenie jednej z żoliborskich posesji. 

Brawurowy wyczyn Dawidowskiego odbił się szerokim echem nie tylko wśród mieszkańców okupowanej stolicy. Wywołał ponadto konsternacje niemieckich władz okupacyjnych. 

Dziś pamięć, szacunek i sprzeciw wobec zawłaszczania wartości nadal mają znaczenie. Dlatego wraz z Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zapraszamy na Defiladę Szacunku, która odbędzie się w sobotę, 14 lutego.

Bądźmy razem — by pokazać, że pamięć, godność i wspólne wartości nadal nas łączą. Więcej informacji: https://fb.me/e/4j3AWtael

Dla spragnionych wiedzy: 

G. Giura, Pełnić służbę Bogu i Polsce, Harcerstwo polskie („Hufce Polskie”) 1939-1945, Warszawa 1998 

J. Jabrzemski, Harcerze z Szarych Szeregów, Warszawa 1997 

G. Nowik, Straż nad Wisłą. Okręg Szarych Szeregów Warszawa-Praga 1939-1945, Warszawa 2002