Strony w dziale
Marynarze gen. Kleeberga. Niezwykłe losy żołnierzy Flotylli Pińskiej | prof. Adam Ostanek
Zanim zostali marynarzami gen. Kleeberga. Blaski i cienie służby we Flotylli Pińskiej – wykład prof. Adama Ostanka z cyklu Instytutu Strat Wojennych im. Jana Karskiego „Cienie wojny. Rozmowy o stratach i pamięci”, zarejestrowany 4 października 2026 r. podczas wydarzenia poświęconego Kleeberczykom i walkom pod Kockiem. Bohaterami wykładu są marynarze Flotylli Pińskiej – jednej z najbardziej […]
Lotnik, który wymyślił pasy bezpieczeństwa w samochodzie? Historia mjr. Bolesława Feliksa Stachonia
Czy pasy bezpieczeństwa naprawdę wynaleziono dopiero w 1959 roku? Powszechnie za ich twórcę uznaje się szwedzkiego inżyniera Nielsa Bohlina, konstruktora Volvo. Okazuje się jednak, że już blisko 30 lat wcześniej polski oficer lotnictwa, mjr Bolesław Feliks Stachoń, opublikował artykuł, w którym postulował wyposażenie samochodów w pasy bezpieczeństwa jako element chroniący życie kierowców i pasażerów. Kim […]
Działania Armii Czerwonej w Gdyni w 1945 r.
Gdynia, 1945. Koniec wojny – i początek nowej rzeczywistości. Jak wyglądało wejście Armii Czerwonej do miasta? Co oznaczało „wyzwolenie” w praktyce i jak szybko zmieniała się codzienność mieszkańców Gdyni w pierwszych miesiącach po zakończeniu wojny? Zapraszamy na wykład „Działania Armii Czerwonej w Gdyni w 1945 roku”, poświęcony dramatycznym wydarzeniom przełomu 1945 roku – zajęciu miasta, […]
„Strata odzyskana, czyli wojenne i powojenne peregrynacje Daru Pomorza” | wykład
Podczas wykładu przedstawiono niezwykłe losy jednego z najważniejszych symboli polskiej tradycji morskiej. Wykład poświęcony będzie wojennym i powojennym dziejom „Daru Pomorza” – od utraty żaglowca w czasie II wojny światowej po jego odzyskanie i rolę w odbudowie polskiego szkolnictwa morskiego. To opowieść o stracie, odzyskaniu i trwaniu symbolu, który przez dziesięciolecia kształtował kolejne pokolenia polskich […]
Najtrudniejszy egzamin. Komandor Zbigniew Kowalski – bohater wojny 1939 roku
Jaką drogę przeszedł jeden z najwybitniejszych artylerzystów polskiej Marynarki Wojennej? Kim był komandor Zbigniew Kowalski i jak wyglądała jego walka podczas kampanii wrześniowej 1939 roku? W tym wykładzie Tomasz Miegoń, Dyrektor Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, przedstawia niezwykłą historię absolwenta Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu. Poznamy jego służbę na pokładzie ORP „Wicher”, udział w […]
„Czy historia magistra vitae est?” według prof. Adama Daniela Rotfelda
Czy historia naprawdę jest nauczycielką życia? Jakie lekcje płyną z XX wieku dla współczesnej polityki międzynarodowej? Czy świat wyciąga wnioski z przeszłości? O tych i wielu innych zagadnieniach opowiada prof. Adam Daniel Rotfeld – wybitny dyplomata, były minister spraw zagranicznych RP, były dyrektor Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem w Sztokholmie (SIPRI) oraz przewodniczący Kolegium Doradczego […]
Drogi Pomorza i ich rozwój w II RP
Jak wyglądała podróż samochodem na Hel przed niemal stu laty? Gdzie prowadziła polska „obwodnica Trójmiasta” i dlaczego nadmorska szosa była nazywana polskim „Sunset Boulevard”? Zapraszamy na fascynującą podróż po drogach Pomorza II Rzeczypospolitej. Podczas wykładu odkryjemy, jak rozwijała się infrastruktura drogowa młodego państwa polskiego, dokąd najchętniej podróżowali mieszkańcy i turyści oraz z jakimi wyzwaniami musieli […]
Działania bojowe i straty Flotylli Pińskiej w 1939 r. w świetle relacji kmdr. W. Zajączkowskiego
Międzywojenna Marynarka Wojenna stanowiła szczególny przedmiot dumy polskiego społeczeństwa. Oprócz jednostek pełnomorskich jej integralną częścią była również Flotylla Rzeczna, szerzej znana jako Flotylla Pińska. Nieprzypadkowo, bo odrodzona w 1918 r. Rzeczpospolita administrowała dorzecze Prypeci wraz z jej głównymi rzekami, tj. Piną, Strumieniem i właśnie Prypecią. Dzieje Flotylli oraz dowodzącego nią komandora Witolda Zajączkowskiego przybliżył prof. […]
Helena Hryniewiecka – gwiazda przedwojennych rajdów samochodowych z Gdyni
Zapraszamy na barwną opowieść o Helenie Hryniewieckiej – jednej z najbardziej wyrazistych postaci przedwojennego automobilizmu. Przeniesiemy Was w świat rajdów, elegancji i sportowych emocji Gdyni lat 30. XX wieku. To fascynująca podróż do świata, w którym szybkość, styl i historia splatają się w jedną, pełną napięcia opowieść. Instytut Strat Wojennych zaprasza na wyjątkową edycję cyklu […]
Sowiecki nalot bombowy na Sieradz 20.01.1945 r. na tle ataków powietrznych na polskie miasta 1941-45
Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego oraz Muzeum Okręgowe w Sieradzu zapraszają do wysłuchania wykładu z cyklu „Cienie wojny. Spotkania o stratach i pamięci”: „Sowiecki nalot bombowy na Sieradz 20 stycznia 1945 r. na tle ataków powietrznych na polskie miasta 1941–1945”. 20 stycznia 1945 r., około godz. 15:00, samoloty 2 Armii Powietrznej przeprowadziły nalot bombowy […]
Potencjał polskiego lotnictwa wojskowego II RP i jego perspektywy rozwoju w latach 1935-1939
Wykład historyczno-edukacyjny pt. „Potencjał polskiego lotnictwa wojskowego II Rzeczypospolitej i jego perspektywy rozwoju w latach 1935-1939”. Było to kolejne wydarzenie z cyklu „Cienie wojny. Spotkania o stratach i pamięci”, organizowanego przez Instytut Strat Wojennych. W okresie II Rzeczypospolitej doskonale zdawano sobie sprawę z rosnącego znaczenia lotnictwa wojskowego. Wykazała to m.in. wojna z bolszewikami. Na miarę […]
Huta Szkła w Jabłonnie, wydarzenie z cyklu „Cienie wojny. Spotkania o stratach i pamięci”
Wykład historyczno-edukacyjny pt. „Huta Szkła w Jabłonnie” było kolejnym wydarzeniem z cyklu „Cienie wojny. Spotkania o stratach i pamięci”, organizowanego przez Instytut Strat Wojennych. W 1944 roku Niemcy wysadzili Hutę Szkła w Legionowie – zakład, który przez pół wieku dawał pracę setkom mieszkańców. Nigdy jej nie odbudowano. W trakcie wykładu przygotowanego przez Instytut Strat Wojennych […]
„Kleeberczycy kontra bolszewicy” – Wykład historyczno-edukacyjny Instytutu Strat Wojennych
Było to pierwsze wydarzenie inaugurujące cykl „Cienie wojny. Spotkania o stratach i pamięci”, organizowany przez Instytut Strat Wojennych. Spotkanie poprowadził prof. dr hab. Maciej Franz, historyk wojskowości XIX i XX w., zawodowo związanym z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Akademią Marynarki Wojennej w Gdyni. W ramach badawczej aktywności zajmuje się wojskowością epoki nowożytnej, […]
Piękno utracone
Ofiara Ulmów
Polska była jedynym krajem na obszarach okupowanej przez Niemców Europy, w której za pomoc ludności żydowskiej groziła kara śmierci. Pomimo tak drakońskich sankcji pomoc udzielana przez etnicznych Polaków ich żydowskim współobywatelom (a często także Żydom przetransportowanym z innych części kontynentu) przyjęła charakter masowy. Wystarczy wspomnieć, że tylko za sprawą Ireny Sendlerowej i jej współpracowników […]
Droga do niemieckiej agresji
1 września upłynie rok od uroczystego ogłoszenia „Raportu o stratach poniesionych przez Polskę w wyniku agresji i okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej 1939-1945”. Wybór daty nie był przypadkowy. Właśnie na ten dzień przypadła kolejna rocznica napaści Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 r. 1. Agresja ta była nieuchronną konsekwencją postawy niemieckich środowisk przywódczych […]
Straty Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie dóbr kultury i sztuki podczas II wojny światowej – Tomasz Luterek, Mirosław Kłusek
Plany Niemiec w stosunku do podbitych ziem polskich zakładały całkowite zniszczenie polskiej kultury. Wszystkie dziedziny życia kulturalnego Polaków: literatura, muzyka, teatr, film, sztuki plastyczne, a także muzea, zabytkowa architektura i pomniki – zostały objęte akcją niszczycielską. Prowadzona była ona celowo i konsekwentnie – miała służyć ograniczeniu życia kulturalnego, a następnie jego całkowitemu unicestwieniu. Skala […]
Ojciec Maksymilian Kolbe – portret niezwykłej postaci
Urodzony w 1894 roku, w Zduńskiej Woli, Rajmund Kolbe już w wieku 11 lat podjął naukę w Małym Seminarium Duchownym Ojców Franciszkanów we Lwowie i podążał dalej tą drogą, wstępując w 1910 roku do zakonu franciszkanów konwentualnych. Krokiem milowym w dalszej, misyjnej działalności Kolbego, który otrzymał imię Maksymilian (w kolejnych latach przyjął również […]
Skutki strat poniesionych w czasie wojny Warszawa odczuwała przez dekady- członek Rady ISW Józef Menes w rozmowie dla PAP
Zdjęcie przedstawia Warszawę w 1940 r. Warszawa w czasie II wojny światowej poniosła szczególnie duże straty na tle całej Polski i innych miast europejskich. Skutki tych strat były odczuwane przez dekady – mówi PAP Józef Menes, członek Rady Instytutu Strat Wojennych, w latach 2004-2005 współautor raportu o wojennych stratach Warszawy. 1 sierpnia 1944 r. na […]
Komu Niemcy wypłacili reparacje/odszkodowania?
Kliknij niebieską kropkę na poniższej mapie, aby dowiedzieć się, w jakich krajach Niemcy wypłacili reparacje lub odszkodowania. Mapa opiera się na publicznie dostępnych informacjach. Nadal prowadzone są badania w tym zakresie; w związku z tym strona będzie regularnie aktualizowana.
Józef Menes, Problematyka podstaw prawnych roszczeń odszkodowawczych Polski z tytułu strat wojennych – wybrane zagadnienia Warszawa 2023
Załączniki Problematyka podstaw prawnych roszczeń odszkodowawczych Polski z tytułu strat wojennych.pdf
Niezwykła postać: Jan Karski
1. Jan Karski (właść. Kozielewski; 1914-2000) urodził się w 24 czerwca 1914 r. w Łodzi, mieście o charakterze wielokulturowym, zamieszkiwanym zarówno przez ludność rdzennie polską, jak i niemiecką, rosyjską oraz żydowską. 2. Ze względu na swój talent do nauki języków obcych, genialną – wręcz fotograficzną – pamięć, kierunkowe wykształcenie (Karski skończył m.in. dyplomację […]